Get the Flash Player to see this player.
pogoda: Półwysep Helski - Hel, Zatoka Pucka wiecej
Polecamy Warto zajrzec
Język
Kaszubski jest jednym
z języków pomorskich - o odrębnym języku można mówić już w wieku XIV. Za
najstarsze druki kaszubskie uważane są Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i
inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z roku 1586, jak i z roku 1643 Michała
Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Używana obecnie
forma pisana języka kaszubskiego jest ewolucją zaproponowanej w 1879 roku przez
Floriana Ceynowę w wydanej w 1879 roku w Poznaniu Zarés do Grammatikj
Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé. Badacz kaszubszczyzny Fryderyk Lorentz wyszczególnił w
języku kaszubskim 47 głosek, które zapisujemy obecnie 34 literami, część z nich
(ch, cz, dz, dż, rz, sz) poprzez połączenie liter, podobnie jak w języku
polskim.
Zasięg kaszubszczyzny od wielu lat nieustannie się zmniejsza (zobacz: Kaszuby).
Do niedawna panowało wśród językoznawców polskich szeroko rozpowszechnione
przekonanie o tym, że język kaszubski stanowi dialekt języka polskiego.
W roku 2003 przydzielono językowi kaszubskiemu trzyliterowy międzynarodowy kod
CSB według normy ISO 639-2.
Obecnie w Polsce istnieje kilkadziesiąt szkół, w których dzieci uczą się
kaszubskiego. Od 2005 roku istnieje możliwość zdawania z niego egzaminu
maturalnego. W języku kaszubskim wydawane są książki i czasopisma, emitowane są
regionalne programy radiowe i telewizyjne. W 2006 roku powstała kaszubska wersja ogólnodostępnego, darmowego programu operacyjnego Linux dostępna na str. www.linuxcsb.org.
Według ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych
oraz o języku regionalnym, istnieje możliwość używania przed organami gminy,
obok języka urzędowego, języka kaszubskiego jako języka pomocniczego - pierwsza
dokonała tego położona w powiecie bytowskim gmina Parchowo.
[edytuj] Alfabet
Alfabet kaszubski zawiera następujące litery:
aA ąĄ ãà bB cC dD eE éÉ ëË fF gG hH iI jJ kK lL łŁ
mM nN ńŃ oO òÒ óÓ ôÔ pP rR sS tT uU ùÙ wW yY zZ żŻ
w tym nie występujące w języku polskim:
ã [an](tzw. a z blewiązką)
é [yj] ( tzw. e ze striszkã)
ë [e/a] (tzw. "szwa")
ò [łe] (tzw. labializacja)
ô [o/e](tzw. o z dakã)
ù [łu/łi].
Natomiast literę u czyta się jak u pochylone w kierunku i [u/i].
Właściwości języka kaszubskiego
Częściowe utrzymanie formy tart z prasłowiańskiego tărt,: n.p. csb: gard,
parmiń, pl: gród, promień
Zmiękczona spółgłoska przez ar,n.p. csb: cwiardi, czwiôrtk, pl: twardy,
czwartek
Brak "ruchomego" e, n.p. csb: pòrénk, kùńc, pl: poranek, koniec
Brak zmiękczeń spółgłosek s,z,c,dz, n.p. csb: swiat, zëma, zemia, pl: świat,
zima, ziemia.
Oprac. Tomasz Zając
26-01-2007