Władysławowo (kasz. Wiôlgô Wies) - miasto i gmina portowa w województwie
pomorskim, w powiecie puckim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie
należało do województwa gdańskiego.
Według danych z 10 listopada 2006, gmina miała 12 893 mieszkańców.
Historia
W XII i XIV wieku odnotowano miejscowość rybacką o nazwie Wielka Wieś (łac.
Velaves, kaszb. Wiôlgô Wies) oraz wsie pomocnicze Cetniewo (kaszb. Cétniéwò) i
Poczernino (kaszb. Pòczerznino). 11 lutego 1920 r. generał Józef Haller przybył
do Wielkiej Wsi, gdzie odbył rejs kutrem po Bałtyku. Jeden z jego oficerów -
ppłk. Henryk Bagiński postanowił kupić tu 20 ha ziemi, nadając nowej osadzie
nazwę Hallerowo. Wiosną 1936 r. rozpoczęto budowę portu rybackiego, którego
otwarcie nastąpiło 3 maja 1938 r. Na cześć króla Władysława IV port nazwano
Władysławowem. 1 lipca 1952 roku połączono Wielką Wieś, Hallerowo i osadę
przyportową w jednostkę administracyjną nazwaną gminą Władysławowo. Dwa lata
później otrzymała ona status osiedla.
Władysławowo otrzymało prawa miejskie 30 czerwca 1963 r., zaś w 1973 - herb.
Wtedy także do gminy Władysławowo przyłączono sołectwa: Chłapowo, Ostrowo,
Karwia, Tupadły, Chałupy oraz kąpielisko Jastrzębia Góra.
We Władysławowie ma swoją siedzibę pierwsza w historii kaszubskojęzyczna
rozgłośnia radiowa - Radio Kaszëbë, działająca od grudnia 2004 r.
Sport i rekreacja
We Władysławowie Cetniewie znajduje się Ośrodek Przygotowań Olimpijskich. W maju
2006 roku odbyły się tam Mistrzostwa Europy w podnoszeniu ciężarów. Ośrodek
dysponuje kortami tenisowymi o nawierzchni ziemnej oraz kortem na hali, boiskami
sportowymi, pływalnią, posiada wypożyczalnię sprzętu sportowego. W Cetniewie
znajdują się również gabinety odnowy biologicznej.
Jeden z deptaków w mieście nosi nazwę Aleja Gwiazd Sportu, którą otwarto w 2000
roku. Znajdują się na niej gwiazdy z wypisanymi imionami i nazwiskami słynnych
sportowców polskich i jednego zagranicznego. Aleja rozciąga się od ulicy Księdza
Merkleina aż do zejścia nad morze. Latem każdego roku odbywają się uroczystości
dodania nowych gwiazd, na które przybywają znani sportowcy Polski. Ostatnie
odsłonięcie nowych gwiazd odbyło się 15 lipca 2006 roku. Obecnie na Alei Gwiazd
Sportu swoje gwiazdy posiadają m.in.:Kazimierz Górski, Jerzy Makula, Władysław Komar,Tomasz Gollob, Tadeusz

Ślusarski, Jacek Wszoła.
 Kościół parafialny we Władysławowie
  Kamień węgielny pod pierwszą kaplicę położono 2 lipca 1930 roku.
  Dzięki ofiarnej pomocy Towarzystwa Przyjaciół Władysławowa (Hallerowa) oraz
  ks. Kazimierza Marklejna w ciągu 3 lat wzniesiono jednonawowy Kościół pw. św.
  Wojciecha w stylu neogotyckim, z czerwonej cegły.  Po drugiej wojnie światowej administrację sprawują księża

Towarzystwa Chrystusowego.
  W dniu 7 lipca 1957 roku, gdy proboszczem był ks. Alojzy Piłat TChr, położono
  kamień węgielny pod rozbudowę starego kościoła, który pozostał jako
  prezbiterium. Nowy kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Matki Boskiej Królowej
  Wychodźstwa Polskiego stanowi nawę główną.
  Kościół wraz z wnętrzem zaprojektowali architekci Szczepan Baum i Andrzej
  Kulesza. Zaprojektowano go w stylu konstruktywistycznym, jednak formy
  architektoniczne odwołują się zarówno do symboliki chrześcijańskiej jak i
  marynistycznej.
  Głównym czynnikiem tworzącym klimat sakralny i modlitewny jest w prostym,
  białym i surowym wnętrzu; gra kolorowego, ruchomego światła, które również
  tworzyło nastrój katedr gotyckich.
   W dniu 17 września 1961 roku, za pontyfikatu papieża Jana XXIII, ordynariusz
  diecezji chełmińskiej ks. biskup Kazimierz Kowalski dokonał konsekracji
  kościoła.
  Kościół 10 lutego 1987 roku został wpisany do rejestru kościołów zabytkowych.
  Decyzja o tym fakcie stwierdza: „Kościół we Władysławowie zasługuje na opiekę
  konserwatorską z uwagi na unikatowe w kraju rozwiązania konstrukcyjne oraz
  wzorcowe zharmonizowanie neogotyckiej kaplicy z modernistycznym korpusem
  nawowym. Całość swą formą przypominającą rozpięte żagle nawiązuje do morskiej
  tradycji”.
  Atrakcje turystyczne
  Latarnia morska przy wyjściu z portuport morski - wybudowany w 1938 roku. Port
  we Władysławowie (położony nad otwartym morzem) jest jednym z najważniejszych
  portów rybackich na Bałtyku pod względem ilości wyładowywanej ryby, liczby
  obsługiwanych kutrów rybackich i wyposażenia. Oprócz wypełniania swych
  podstawowych funkcji (przetwórstwo ryb, fabryka lodu i mączki rybnej, stocznia
  remontowa) chętnie gości turystów. Od maja do października cumują jachty
  sportowe i żaglowce, które mogą zaopatrzyć się tu w paliwo, prowiant i wodę,
  dokonać niezbędnych napraw i remontów. W porcie znajduje się morskie przejście
  graniczne dla turystów udających się do portów skandynawskich, litewskich i
  łotewskich. W miesiącach letnich z portu pasażerskiego można wypłynąć statkiem
  w rejs po Bałtyku ("Maria II", "Normandia"). Port, a dokładnie zachodni
  falochron pełni rolę mola i jest ulubionym miejscem dla wędkarzy i
  spacerowiczów.
  plaża i kąpielisko - szerokość plaży sięga 200 m, w okresie letnim czynnych
  jest dwanaście kąpielisk strzeżonych. Na plaży znajduje się siedziba Radia
  Władek oraz zjeżdżalnia wodna. Dla żądnych mocnych wrażeń czekają wycieczki
  bananami po morzu. 
  Dom Rybaka - siedziba Urzędu Miasta"Małe Morze" - camping przy Zatoce Puckiej.
  Hallerówka i muzeum przyrodnicze - muzeum generała Józefa Hallera znajduje się
  przy ulicy Morskiej. Jest to willa, w której niegdyś mieszkał generał oraz
  muzeum okazów przyrodniczych.
  Jarmark Morski przy ulicy Sportowej.
  Lunapark Sowiński - przeniesiony w 2006 roku za Urząd Miasta (ul. Gen Józefa
  Hallera); młyn widokowy, gokarty. Możliwość skorzystania z przejażdżki
  ciuchcią na trasie Władysławowo - Jastrzębia Góra.
  Dom Rybaka - na szczycie domu przy ulicy Abrahama położony jest taras
  widokowy, skąd można obejrzeć panoramę miasta i całej Mierzei Helskiej.
  Rezerwat przyrody "Słone Łąki" - położony w dzielnicy Szotland, nad Zatoką
  Pucką, u nasady Półwyspu Helskiego obszar podmokłych łąk, tworzonych głównie
  przez tzw. halofity, tj. rośliny znoszące znaczne zasolenie podłoża. Źródłem
  zasolenia są tu słonawe wody Zatoki Puckiej. Do najcenniejszych gatunków flory
  występujących w rezerwacie należy jarnik solniskowy (jedyne współczesne
  stanowisko na Pomorzu Gdańskim), centuria nadbrzeżna (ściśle chroniona),
  ostrzew spłaszczony, ostrzew rudy i babka nadmorska (ściśle chroniona).
  Właściciele gruntów, znajdujących się w granicach obiektu powołali jednak
  Społeczny Komitet Obrony Praw Własności Nieruchomości Rezerwatu Przyrody
  "Słone Łąki", które dąży do całkowitej likwidacji rezerwatu, a przynajmniej do
  poważnego zmniejszenia jego powierzchni.
    Podstawowe informacje
      Prawa miejskie 1963
      Burmistrz Adam Józef Drzeżdżon
      Powierzchnia 38,41 km²
      Położenie54° 50'02'' N 18° 18'56'' E
      Liczba mieszkańców (2006) - l12 893
      Strefa numeracyjna 058
      Kod pocztowy   84-104 do 84-131
      Tablice rejestracyjne GPU
      Urząd miejski
      ul. Gen. Hallera 19
      84-120 Władysławowo
      tel. 58 674-54-00; faks 58 674-07-63

           Chłapowo:  Nadmorski Park Krajobrazowy
           
            Nadmorską część Chłapowa obejmuje Nadmorski Park Krajobrazowy o
            łcznej powierzchni 18 804 hektarów. Teren ten pozostając poza
            ingerencją człowieka stanowi w pełni naturalne środowisko. Chronione
            gatunki roślin oraz zwierząt, malownicze krajobrazy i wyjątkowy
            w±wóz chłapowski to elementy dziewiczej przyrody, która nie zmienia
            się od wieków.  Wiatr od morza z dużą dawką jodu to dodatkowy walor tego miejsca.
            Już od wczesnej wiosny ubarwia te tereny. Kwitnący żarnowiec miotlasty
            (Cytisus scopartius), którego żółte kwiaty przeplatane kwiatami
            dzikiej róży nadają niezapomniany widok.
            oprac. TZ

Chałupy (kasz. Chalëpë)  to kaszubska wieś rybacka w województwie
pomorskiem, w powiecie puckim, w gminie Władysławowo. Od roku 1975 Chałupy
administracyjnie leżą w granicach miasta Władysławowo.
Położona siedem kilometrów od nasady Mierzei Helskiej, wieś jest miejscowością
turystyczną słynącą z szerokiej piaszczystej plaży oraz ciepłych, płytkich w tym
rejonie wód Zatoki Puckiej. Są tu liczne prywatne kwatery,
pensjonaty i ośrodki wypoczynkowe. Na stałe zamieszkuje ją ok. 350 mieszkańców.
Wcześniej miejscowość nazywała się m.in. Budziszewo oraz Ceynowa - od
najczęściej powtarzających się nazwisk mieszkańców.
Historia
Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z roku 1635, kiedy to król Władysław IV
założył w tej okolicy twierdzę, stanowiącą element systemu obrony polskiego
wybrzeża. W 1664 osada rybacka, zwąca się wtedy Budziszewem, przeszła pod
władanie rodziny Sobieskich.
W roku 1836 odbył się w Chałupach (noszących wtedy nazwę Ceynowa) ostatni na
Kaszubach "sąd boży". Krystyna Ceynowa, samotna wdowa po rybaku, posądzona
została o czary. Mieszkańcy wytknęli jej, że nigdy nie chodziła do kościoła, a
na jej kominie siadały czarne wrony. Zarzucano jej również rzucenie uroku na
chorego rybaka. Sprowadzony z Sopotu znachor podburzył tłum, który skazał
kobietę na tzw. "Próbę wody", która skończyła się śmiercią oskarżonej.
Wydarzenie to odbiło się szerokim echem w okolicy - znachor skazany został na
karę dożywotniego pozbawienia wolności. Stefan Żeromski poświęcił postaci
Krystyny Ceynowej jeden z rozdziałów ksiązki "Wiatr od morza".
Nazwa Chałupy pojawiła się pierwszy raz w roku 1920, choć nazwa Ceynowa
funkcjonowała jeszcze do roku 1928. W 1922 poprowadzono przez Chałupy linię
kolejową, łączacą Hel z Władysławowem, od tego czasu wieś poczęła stopniowo
przekształcać się z osady rybackiej w popularny kurort wypoczynkowy. W 1991 w
Chałupach powstał kościół pod wezwaniem św. Anny, w 1997 od strony Zatoki
Puckiej wybudowano port. Od kilku lat odbywa się w nim festyn Kaszubskie Łodzie
pod Żaglami (kasz. "Kaszëbszczie bôtë pod żôglame). Plaża
Chałupy słyną ze swojej szerokiej, piaszczystej plaży ciągnącej się od strony
Morza Bałtyckiego wzdłuż całej miejscowości. Płytkie i spokojne wody Zatoki
Puckiej sprawiają, iż jest to jedno z najdogodniejszych miejsc w Europie do
uprawiania windsurfingu i nurkowania. Nieopodal wsi znajdowała się również, dziś już
prawie nieuczęszczana, plaża nudystów, upamiętniona przez Zbigniewa
Wodeckiego w piosence "Chałupy welcome to!".
Ważne informacje
Województwo Pomorskie
Powiat pucki
Gmina Władysławowo
 SołtysCelina Jackiewicz
 Położenie54° 45' 31'' N, 18° 30' 34'' E
 Liczba ludności - 333
 Strefa numeracyjna 058
 Kod pocztowy - 84-130
 Tablice rejestracyjne - GPU
      
  oprac. Tomasz Zając

   Tekst na podst. Wikipedii (licencja GNU Free Documentation License) oprac. Tomasz Zając

Kuźnica (dzielnica Jastarni) 
(kaszub. Kusfeld ) – dawna wieś rybacka, obecnie w granicach administracyjnych miasta Jastarni. Ośrodek wczasowy

na Mierzei Helskiej. Pierwsze zapisy historyczne z końca XVI wieku – Kuźnica była
wówczas wyspą. Miejsce budowy czterobastionowego fortu "Kazimierzowo" (1634-1635
r.) obsadzonego 200-osobową załogą, opuszczonego po potopie szwedzkim.
Neogotycki kościół rybacki z lat 30 XX wieku z amboną w kształcie łodzi,
wzorowany architektonicznie na kościele w Swarzewie. Zanim powstał miejscem wspólnej
modlitwy mieszkańców była wybudowana przed rokiem 1887, zlokalizowana koło
szkoły kapliczka św. Antoniego Padewskiego. Na miejscowym cmentarzu, w lasku znajduje się
pomnik, symboliczny grób rybaków i żołnierzy, ofiar wojen i żywiołów. Do 1985 r.,
zanim rozmyły go fale morskie, istniał też leśny cmentarz żołnieży niemieckich z
okresu II wojny światowej. Szerokość Mierzei na tym odcinku półwyspu – 200 metrów. Z obu
stron osady kilkumetrowe wydmy (w tym najwyższa na Mierzei Helskiej, Góra
Lubek). Integralną częścią Kuźnicy jest pobliskie osiedle Syberia.
W Kuźnicy znajduje się miejsce, gdzie tory kolejowe są położone najbliżej brzegu
morskiego na całym polskim Wybrzeżu. Z Kuźnicy łatwo dotrzeć do Juraty...

oprac. Tomasz Zając, na podstawie GNU Free Documentation License Wikipedia.

Jastarnia
Miasto i gmina uzdrowiskowa
(kąpielisko) w województwie pomorskim, w powiecie puckim, na Mierzei Helskiej. W
latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.
Według danych z 30 czerwca 2002, miasto miało 4035 mieszkańców.
W skład miasta wchodzą osady: Kuźnica i Jurata.
Historia
1378 - pierwsza wzmianka o Jastarni (Osternäs) 
1922 - doprowadzenie linii kolejowej zapoczątkowało przemianę wioski rybackiej 
w uzdrowisko 
1926 - otwarcie portu rybackiego z przystanią dla statków pasażerskich 
1973 -  Jastarnia uzyskuje prawa miejskie
Ważniejsze informacje
Jastarnia ma obszar 8 km², w tym:  użytki rolne: 0%, użytki leśne: 36%
Miasto stanowi 1,39% powierzchni powiatu.
Według danych z roku 2006, średni dochód na mieszkańca wynosił 3140,58 zł, jest
to trzecie miejsce za Krynicą Morską i Puckiem na liście najwyższego poziomu
życia w Polsce.

Miejsca warte zwiedzenia: Kościół, Port, Cmentarzowa Góra, Kapliczka świętej Rozalii 
 Atrakcje historyczne i turystyczne
Rejon Umocniony Hel
Latarnia Morska Hel • Góra Lubek • Góra Szwedów

Warto wiedzieć:    

Burmistrz  Jastarni Tyberiusz Zygmunt Narkowicz

Powierzchnia miasta 8 km²
Położenie 54° 42' N 18° 40' E

liczba ludności 4035
Strefa numeracyjna 058
Kod pocztowy 84-140, 84-141
Tablice rejestracyjne GPU
Urząd miejski
ul. Portowa 4
84-140 Jastarnia
tel. 58 675-20-72; faks 58 675-21-76
 

Tomasz Zając na podst. Wikipedii (licencja GNU Free Documentation License)

Jurata - pierwotnie wieś rybacka, od 1928 roku znane kąpielisko morskie i
uzdrowisko na Mierzei Helskiej, administracyjnie leżące w granicach Jastarni, w
powiecie puckim w województwie pomorskim. Miejsce spotkań elit kulturalnych.
Miejscowość zaopatrzona w liczne domy wypoczynkowe i hotele. Przez Juratę
przebiega linia kolejowa łączaca Hel z Władysławowem.
Nazwa "Jurata" pochodzi od imienia kaszubskiej bogini Bałtyku. Legenda głosi, iż
zakochała się ona, wbrew woli ojca - boga Gorka, w ubogim rybaku. Spotkała ją za
to kara - jej podwodny bursztynowy pałac zostł roztrzaskany na kawałeczki, a
jego okruszki do dziś odnaleźć można na brzegu morza.
[edytuj] Jurata przed II wojną światową
Od momentu założenia, w 1928 roku, Jurata stała się miejscem wakacyjnych spotkań
elit finansowych, intelektualnych i artystycznych z całego kraju. Prawdopodobnie
właśnie w Juracie Wojciech Kossak namalował swoje dzieła: "Zaślubiny Polski z
morzem" i "Na straży polskiego morza". W tym samym domu (popularnie zwanym
"Kossakówką") mieszkały i tworzyły również jego córki: Maria
Pawlikowska-Jasnorzewska i Magdalena Samozwaniec. W tym okresie powstało w
Juracie wiele komfortowych hoteli i pensjonatów oraz luksusowych domków.
Po II wojnie światowej Jurata zachowała swój letniskowy klimat. W latach 1960-75
wybudowano tam wiele ośrodków zakładowych, resortowych i związkowych, w tym
samym okresie powstało również drewniane molo spacerowe prowdzące w głąb
wyjątkowo w tym miejscu płytkiej Zatoki Puckiej. Obecnie Jurata odzyskuje
charakter ekskluzywnego kąpieliska. Przyczynia się do tego, prócz piaszczystej,
szerokiej plaży i rozbudowanej infrastruktury turystycznej, fakt, iż na terenie
miejscowości znajduje się ośrodek prezydencki, w którym wakacje spędzali m.in.
Aleksander Kwaśniewski i Lech Kaczyński.
  
Podstawowe informacje:   
Województwo pomorskie
Powiat pucki
Gmina Jastarnia
Położenie 54° 40'  N, 18° 43'  E
Strefa numeracyjna 058
Kod pocztowy 84-141
Tablice rejestracyjne GPU
Tomasz Zając na pdst. Wikipedii  (licencja GNU Free Documentation License) 

Hel (kaszb. Hél) to miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie puckim,
położone na cyplu Mierzei Helskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie
należało do województwa gdańskiego. Gmina sąsiaduje z morzem Bałtyckim.
Według danych z 30 czerwca 20042, miasto miało 4136 mieszkańców.
Znany ośrodek turystyczny i kąpielisko nadmorskie, ważny ośrodek rybołówstwa,
garnizon Marynarki Wojennej. Port morski: rybacki wraz z przystanią jachtową i
żeglugi pasażerskiej oraz wojenny.
Główne atrakcje Helu: piękne piaszczyste plaże - w tym od 2004 roku odcinek
plaży morskiej strzeżonej - jako jedynej w Polsce - przez zespoły ratowników z
psami rasy nowofundland i landseer, Muzeum Rybołówstwa Morskiego z wieżą
widokową (mieszczące się w dawnym kościele gotyckim z XIV w.), zabytkowe chaty
kaszubskie, fokarium Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego, stacja końcowa
kolei biegnącej przez mierzeję z Pucka, latarnia morska, port rybacki, liczne
zabytki militarne. Kamienne umocnienia falochronów i zatopione wokół wraki
stanowią atrakcję dla płetwonurków. Od 2006 roku w Helu czynne jest Muzeum
Obrony Wybrzeża z bogatą prezentacja militarnej historii rejonu Helu.
Historia
Zgodnie z informacją kartograficzną zawartą na holenderskiej mapie z XVII w.,
półwysep już w owych czasach zwany był "Heel". Nazwę swoją zawdzięcza
najprawdopodobniej żeglarzom - kupcom dążącym tutejszymi szlakami na tereny Prus
(do Truso). Anton Englert - archeolog z Muzeum Łodzi Wikingów w Roskilde
(Dania), stara się wyjaśnić pochodzenie nazwy typowością określenia. W języku
angielskim bowiem "heel" oznacza obcas buta, a w języku duńskim na taki obcas
mówi się hel, natomiast w oznakowaniach stanowiących ważniejsze znaki lądowe dla
żeglugi morskiej, wzięte są z sylwetki korpusu ciała - występują np. Hoved - głowa, Albue- łokieć. Bardzo możliwe jest, że Hel/Hela wywodzi się ze
skandynawskiego lub dolnoniemieckiego "Fussabsatz" lub Stiefelabsatz. W Polsce
jednak rozważania te były pomijane. Niektórzy przyjmują, iż jest to
starogermańska nazwa piekła - co pasować by miało z odczuciami, że w piekle jest
zimno. Trzeba pamiętać, że na Gotlandii jest na tyle ciepło aby mogły rosnąć
rośliny z klimatu śródziemnomorskiego.
Warto zwiedzić:
Latarnia morska udostępniona do zwiedzania. Wys. 41,5m

Muzeum Rybołówstwa z wieżą widokową.
Drewniany dom rybacki z połowy XIX wieku na ulicy Wiejskiej (nr 110). Obecnie
restauracja "Maszoperia".
Fokarium

Do najważniejszych zabytków miasta należą: kościół poewangelicki pod ww. św.Piotra i Pawła z XV w. - obecnie siedziba Muzeum Rybołówstwa, ryglowe domki rybackie z przełomu XVII/XIX w. 28 listopada 2005 władze miasta Hel nadały tytuł honorowego obywatela kończącemu
swą drugą kadencję prezydencką Aleksandrowi Kwaśniewskiemu. Wg opinii radnych
spędzający swe urlopy na Helu przyczynił się znacznie do promocji miasta. 

Hel ma obszar 21,27 km kw., w tym: użytki rolne: 0%, użytki leśne: 87%
Miasto stanowi 3,7% powierzchni powiatu.
Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 2112,08 zł.
Ważniejsze informacje    
Prawa miejskie1351, 1963
Burmistrz Mirosław Wądołowski
Powierzchnia 21,27 km²
Położenie54° 36' N, 18° 48' E
Liczba mieszkańców  4136
Strefa numeracyjna 058
Kod pocztowy 84-150
Tablice rejestracyjne GPU
Urząd miejski
ul. Wiejska 50  84-150 Hel
tel. 58 675-05-45; faks 58 675-04-10
 
Tomasz Zając na podst. Wikipedii (na licencji GNU Free Documentation License)